Kawa czy Yerba Mate — co wybrać?

17 czerwca 2020, w kategorii: kofeina, wiedza

Kawa i yerba na tacy do wyboru

Poszukując naturalnego pobudzenia i wsparcia koncentracji w ciągu dnia, masz do wyboru dwa powszechnie na świecie lubiane i bogate w kofeinę napoje: kawa oraz yerba. Aby ułatwić Ci wybór, porównujemy korzyści płynące z obu opcji oraz praktyczne aspekty ich regularnego spożywania.


Krótko o pochodzeniu, czyli skąd wzięły się te napoje?

Kawa wytwarzana jest z palonych ziaren (które później podlegają dalszej obróbce, np. mieleniu) wiecznie zielonej rośliny kawowca (Coffea). Pierwotnie roślina ta rosła na terenie dzisiejszej Etiopii, gdzie była uprawiana i pita już w I wieku p.n.e. Do Europy kawa trafiła mniej więcej w XVI wieku. Jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od regionu/miasta Kaffa (dziś Kefa) lub tureckiego słowa kahve, od którego wywodzi się włoskie caffè. Aktualnie napój ten jest jedną z najpopularniejszych na świecie używek, stanowiącą główne źródło kofeiny. Plantacje kawowców można znaleźć w wielu krajach na całym świecie.

Yerba Mate jest z kolei naparem z liści (choć wykorzystuje się w nim także patyczki) wiecznie zielonego ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis). Występującego naturalnie w lasach deszczowych Ameryki Południowej. Napój ten był od wieków wykorzystywany przez Indian Guarani, czyli rdzennych mieszkańców terenów na styku współczesnych państw: Paragwaj, Argentyna i Brazylia.
Poza granice Ameryki Południowej dotarł w XVII wieku za sprawą jezuitów, którzy są zresztą odpowiedzialni za nazwę napoju. Pierwszy człon pochodzi od hiszpańskiego hierba (czyta się jerba), oznaczającego ziele, drugi zaś ma swoje źródło w keczuańskim słowie mati, określającym tykwę, w której parzyło się napój.
Obecnie Yerba Mate cieszy się zasłużoną popularnością w wielu rejonach świata, choć nierzadko w powszechnej opinii panuje przekonanie, że jest to po prostu wymyślny zamiennik kawy, pity wyłącznie przez „alternatywne” subkultury, np. hipsterów.

Mała czarna, czyli o kawie słów kilka

Kawa w białym kubku

Ogólnie można powiedzieć, że za kawą przemawia szybkie działanie i nieodwleczona w czasie reakcja organizmu na taką dawkę pobudzenia. Zaletą „małej czarnej” jest bez wątpienia fakt, że zawarta w niej kofeina jest łatwo przyswajalna — związek ten bardzo sprawnie pokonuje barierę krew-mózg, powodując poprawę koncentracji i motywacji do sprostania czekających na pijącego zadań. Maksymalne stężenie dostarczonej w takiej formie kofeiny we krwi przypada szacunkowo na 20 do 30 minut od chwili spożycia. Niestety spada także dość szybko i po około 3 (maksymalnie do 6) godzinach w organizmie zostaje tylko połowa przyjętej kofeiny.

Do zalet kawy bezsprzecznie zaliczyć trzeba:

  • wysoką zawartość antyoksydantów (najwięcej w lekko prażonych ziarnach, ciut mniej w kawie zielonej, a im bardziej wyprażone są ziarna, tym mniejsze właściwości antyoksydacyjne),

  • przyspieszenie metabolizmu (krótkotrwałe),

  • niwelację poczucia senności,

  • redukcję tempa zmęczenia w trakcie fizycznych prac,

  • przy długofalowym, umiarkowanym spożyciu zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób Parkinsona i Alzheimera,

  • pozytywny wpływ na układ krążenia przy umiarkowanym spożyciu.

Jak widać picie kawy może przynieść bardzo pozytywne efekty. Jednak nie należy z nią przesadzać — napój ten w żadnym razie nie pozostaje neutralny dla ludzkiego organizmu i przyjmowanie go w zbyt dużych dawkach niesie ze sobą negatywne konsekwencje (choć te poważniejsze pojawiają się po około trzech miesiącach nadużywania). Już pijąc więcej niż 3 filiżanki dziennie ryzykujemy nadmierne pobudzenie oraz rozdrażnienie i gwałtowne osłabienie, gdy kofeina przestaje działać.


Ziołowe pobudzenie, czyli krótko o Yerba Mate

Yerba Mate w tykwieJak już wspomnieliśmy, napar ten powstaje z suszu ostrokrzewu paragwajskiego, rośliny naturalnie bogatej w kofeinę. W żadnym razie nie ustępuje kawie pod względem skuteczności dostarczanego zastrzyku energii. Choć reakcja organizmu nie następuje tak szybko, yerba przebija jednak kawę pod względem długości okresu pobudzenia i wzmożonej koncentracji. W jej wypadku nie występuje także charakterystyczny dla „małej czarnej” efekt osłabienia, gdy kofeina przestaje działać. Na tym jednak nie kończą pozytywy Yerba Mate.

Przejdźmy zatem do przeglądu zalet Yerba Mate:

  • skuteczne pobudzenie — napar z Yerby Mate wspomaga pracę mózgu, poprawia koncentrację i ułatwia skupienie, wyraźnie likwidując przy tym uczucie senności,

  • bardzo mocne właściwości antyoksydacyjne,

  • duża zawartość witamin, m.in. A i C, które spowalniają męczenie się pracami fizycznymi,

  • spożywana długofalowo yerba (oczywiście w rozsądnych dawkach) wpływa pozytywnie na układ krążenia oraz pomaga w utrzymaniu niskiego poziomu tzw. złego cholesterolu,

  • bogactwo witamin i minerałów wywołuje poczucie sytości, co czyni z niej świetne uzupełnienie diet odchudzających,

  • dzięki zawartości magnezu i witamin z grupy B, yerba pomaga w koncentracji, nauce, pracy umysłowej; ogólnie wspomaga układ nerwowy.

Który napój wybrać?

Zasadniczo ostateczny wybór będzie kwestią indywidualnego gustu i najprawdopodobniej decydującym czynnikiem będzie kwestia smaku — Yerba Mate ma dość specyficzny, goryczkowy smak, który może wielu osobom (zwłaszcza tym przyzwyczajonym przez lata do aromatycznej kawy z dodatkiem mleka i cukru) nie odpowiadać. Warto jednak wspomnieć, że Yerba Mate jest dostępna w wielu odmianach i wariantach smakowych (dzięki dodatkom innych ziół i owoców, np. trawy cytrynowej, mięty czy owocowych aromatów), co sprawia, że łatwo jest dobrać wariant naparu, który nie tylko dobrze działa, ale też odpowiada gustowi użytkownika.

Trzeba też mieć świadomość, że dodawane do kawy mleko może nieść ze sobą negatywne skutki, gdyż wiele osób ma problemy z trawieniem laktozy, a mimo to nie wyobraża sobie picia kawy bez niego. Jeśli zaś o cukier chodzi, dowiedziono, że obniża on naturalną odporność organizmu, sprzyja rozwojowi wielu chorób i bardzo łatwo uzależnia. Yerby natomiast z reguły w ogóle się nie słodzi, nie dodaje się do niej mleka, przez co jej picie jest znacznie zdrowsze.

Patrząc szerzej na oba napoje, picie yerby niesie ze sobą więcej pozytywów. Napój ten nie tylko bowiem pobudza koncentrację i zwalcza senność, ale także wpływa na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Zawarta w yerbie kofeina jest uwalniana stopniowo, przez co daje długotrwały efekt pobudzenia, a nie jednorazowy zastrzyk energii. W przeciwieństwie do kawy, wyjście ze stanu pobudzenia nie wywołuje nagłego nawrotu zmęczenia, co ma ogromne znaczenie dla pracowników umysłowych. Ponadto zawartość wielu witamin i składników odżywczych sprawia, że Yerba Mate jest jednym z napojów polecanych osobom podlegającym dużemu wysiłkowi fizycznemu, w tym także sportowcom. Jak już wspomnieliśmy, yerba wykazuje także działanie regulujące apetyt, przez co stanowi bardzo dobre wsparcie dla diet odchudzających.


Kawa oraz Yerba Mate - zdjęcie z góry

Podsumowanie

Zarówno kawa, jak i Yerba Mate to bardzo dobre źródło potrzebnej do funkcjonowania na wysokich obrotach energii. Oba napoje pite w rozsądnych ilościach mogą przynieść organizmowi wiele pozytywnych efektów i  pomagać w zapobieganiu rozwoju licznych schorzeń. Warto pamiętać, że tak kawa, jak Yerba Mate są wciąż poddawane kolejnym badaniom, mającym na celu dokładne poznanie wszystkich ich właściwości, zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych. Aktualnie naukowcy skupiają się na zweryfikowaniu potencjalnych właściwości przeciwnowotworowych składników obu napojów. Zatem, co lepiej wybrać — kawę czy yerbę? Odpowiedź, choć może się wydawać wymijająca, jest dość prosta — możemy pić ten napój, który najbardziej odpowiada naszym gustom. Ważne jest przede wszystkim to, aby wyboru dokonywać z pełną świadomością tego, co niesie ze sobą dana opcja.

Warto również przetestować oba napoje i sprawdzić, jak na Ciebie konkretne działają, aby ostateczny wybór miał także podstawy praktyczne, a nie tylko teoretyczne. Można też oczywiście połączyć obie opcje i pić yerbę z kawą na przemian - byle nie przesadzić z ilością kofeiny! Niezwykle istotne jest zachowanie umiaru — trzeba pamiętać, że zarówno yerba, jak i kawa to jednak używki (wszystkie napoje zawierające kofeinę są używkami!). Spożywanie ich w zbyt dużej ilości może powodować niepożądane skutki uboczne.


Ekipa Dobre Ziele

Ekipa Dobre Ziele

Praca zbiorowa (udział w różnych proporcjach):

Paweł Piwowar - yerbowa merytoryka;
Kacper Wieja - merytoryka, copywriting;
Justyna Piwowar - redakcja, oprawa graficzna.

Proponujemy do dalszego czytania

Jak i gdzie przechowywać klasyczną yerbę? Jak przechowywać chimarrão?

Jak i gdzie przechowywać klasyczną yerbę? Jak przechowywać chimarrão?

02 czerwca 2022
O 3 rzeczach musisz wiedzieć koniecznie, aby twoja yerba przez długi czas zachowywała świeżość, zdrowie i smak.
Niezwykła historia Yerba Mate w Polsce

Niezwykła historia Yerba Mate w Polsce

17 marca 2022
[ARTYKUŁ PARTNERA] Jak Jezuici z Paragwaju dbali o swój yerbowy monopol? Jak w XIX wieku reklamowano mate? Jak w 1891 roku przyrządzano z niej pożywną zupę [!]? Polskie Internetowe Muzeum Yerba Mate zdradziło nam pełno niesamowitych ciekawostek. Zapraszamy do lektury!
Yerba Mate na dobry seks

Yerba Mate na dobry seks

10 lutego 2022
Yerba Mate rozsławiła się na cały świat głównie dzięki swojemu pozytywnemu wpływowi na ludzki organizm - zarówno w sferze fizycznej, jak i psychicznej. Przydatna okazuje się również w sferze aktywności seksualnej. Czy to znaczy, że yerba zmieni Cię w boga/boginię seksu?
Jak poprawnie przyrządzić Yerba Mate? Jedyny słuszny przepis!

Jak poprawnie przyrządzić Yerba Mate? Jedyny słuszny przepis!

26 stycznia 2022
Jaka metoda jest tą jedyną słuszną? Robić kopczyk czy nie robić? Wiele pytań rodzi się w głowie początkującego Yerbopijcy, a internet nie rozwiązuje problemu. Każdy autorytet mówi coś innego. Podpowiadamy, jak w tym wszystkim odkryć najlepsze rozwiązanie.
Pajarito: recenzja marki, rodzaje i różnice w smakach
29 marca 2022
Jedna z najczęściej wybieranych marek Yerba Mate w Polsce. Paragwajska klasyka z wieloletnią tradycją. Czy znasz już pełen wachlarz smaków Pajarito? Wiesz czym się różni wersja Tradicional od Seleccion Especial? Wszystko wyjaśniamy w tym artykule.
Dodatki do Yerba Mate: co można wrzucać do naczynka?
15 sierpnia 2021
Zastanawiasz się, jak urozmaicić codzienne picie yerby? Nie trzeba mieć półki z 50 rodzajami suszów, lecz dryg do radosnego eksperymentowania! W tym artykule, zapraszam do świata ziół, owoców, przypraw i… czego jeszcze? Sprawdź koniecznie!
Jak wygodnie pić yerbę na wakacjach?
27 czerwca 2021
Jedni wolą podróżować samemu, drudzy z ekipą bliskich osób, ale co do jednego wszyscy Mateiści są zgodni - nieodzownym towarzyszem w podróży jest pyszna Yerba Mate! Jak ją wygodnie zabierać na wakacyjne wojaże? Nasze kreatywne rozwiązania mogą się przydać.
Sport vs Yerba Mate
30 maja 2021
Jak yerba wpływa na aktywność fizyczną? Czy pomaga, czy nie wpływa na osiągane wyniki? Lepiej pić yerbę przed treningiem czy po treningu? Na te pytania odpowiemy w tym artykule.
Jaką yerbę wybrać na początek?
21 listopada 2020
Każdy, kto postanawia spróbować yerby, staje przed tym dylematem. Produktów do wyboru są setki, a opinie na ich temat - niejednoznaczne. Jak odnaleźć się w tym natłoku informacji? Przygotowaliśmy przejrzyste zestawienie, które pomoże Ci ocenić, jaki wybór będzie najlepszy pod Twoje gusta.
© 2014-2022 Dobre Ziele. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykonanie strony internetowej weboski